Pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia është një shkelje flagrante e së drejtës ndërkombëtare dhe një provë përcaktuese për demokracinë evropiane, tha Francesco Gaudiosi, duke argumentuar se uniteti i paprecedentë i Bashkimit Evropian në sanksione, siguri dhe mbrojtje pasqyron rreziqet e larta të një konflikti që do të formësojë të ardhmen e rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla.
Duke folur në konferencën ndërkombëtare “Mbrojtja e Demokracisë: Horizontet e Lirisë”, Gaudiosi, Zëvendëspresident dhe Drejtor Ekzekutiv i Centro Studi Internazionali, shqyrtoi përgjigjen e dyfishtë të BE-së – si të jashtme ashtu edhe të brendshme – duke theksuar sanksionet kundër Rusisë, iniciativat e sigurisë dhe mbrojtjes, si dhe masat për të luftuar luftën hibride. Ai e përshkroi luftën në Ukrainë si një front vendimtar në luftën globale midis demokracisë dhe autoritarizmit, me implikime të gjera për sigurinë evropiane dhe të ardhmen e rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla:
Pushtimi rus në shkallë të plotë i Ukrainës është dënuar gjerësisht sipas ligjit ndërkombëtar si një shkelje flagrante e parimeve themelore. Ai përbën një shkelje të qartë të Kartës së Kombeve të Bashkuara, e cila ndalon përdorimin e forcës kundër sovranitetit dhe integritetit territorial të shteteve.
Në këtë sfond, do të doja të analizoja shkurtimisht përgjigjen e Bashkimit Evropian, duke marrë parasysh si dimensionet e saj të jashtme ashtu edhe ato të brendshme. BE-ja ka demonstruar një nivel të paparë uniteti në përgjigjen ndaj luftës së Rusisë kundër Ukrainës, duke mobilizuar në mënyrë efektive instrumentet ligjore dhe politike në mbështetje të Ukrainës dhe sigurisë evropiane.
Në nivel të jashtëm, një nga përgjigjet më të dukshme dhe domethënëse ka qenë regjimi i gjerë i sanksioneve i vendosur ndaj Rusisë. Këto masa kanë synuar qindra individë dhe sektorë kyç të ekonomisë ruse, duke përfshirë energjinë, financat dhe mbrojtjen, në raunde të shumta. Paralelisht, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj kanë ngrirë asetet shtetërore ruse, duke përfshirë rezervat e bankës qendrore, dhe po eksplorojnë në mënyrë aktive rrugë ligjore për të përdorur këto fonde të bllokuara – që arrijnë në afërsisht 140 miliardë euro – për të mbështetur rindërtimin e Ukrainës. Kjo mbetet një çështje veçanërisht delikate dhe shumë e debatuar në nivel evropian.
Për më tepër, BE-ja ka nisur disa nisma të rëndësishme në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes. Që nga fundi i vitit 2022, misioni i ndihmës ushtarake të BE-së ka trajnuar dhjetëra mijëra ushtarë ukrainas në territorin e BE-së. Krahas kësaj përpjekjeje, Bashkimi ka forcuar reagimin e tij ndaj luftës hibride, një aspekt gjithnjë e më qendror i konfliktit.
Në këtë kontekst, zvogëlimi i varësisë nga gazi rus ka qenë një përparësi thelbësore. BE-ja ka ndërmarrë hapa vendimtarë për të diversifikuar furnizuesit e energjisë dhe për të kufizuar aftësinë e Rusisë për të përdorur energjinë si një mjet presioni politik dhe ekonomik.
Lufta kundër kërcënimeve hibride është përforcuar gjithashtu përmes instrumenteve specifike ligjore dhe strategjike. Këto përfshijnë Busullën Strategjike, të miratuar në vitin 2023, dhe krijimin e ekipeve të reagimit të shpejtë kibernetik të afta për të ndihmuar Shtetet Anëtare nën sulm kibernetik.
Një zhvillim shumë i kohëve të fundit meriton vëmendje të veçantë. Në samitin e tetorit 2025 në Kopenhagen, udhëheqësit e BE-së paralajmëruan në mënyrë të qartë se Rusia është tashmë e angazhuar në luftë hibride brenda Evropës, siç u tha nga Kryeministri danez. Në atë rast, udhëheqësit ranë dakord të forcojnë mbikëqyrjen kufitare dhe ajrore, duke përfshirë planet për një të ashtuquajtur “mur dronësh” të përbërë nga sensorë dhe sisteme mbrojtjeje ajrore përgjatë kufijve lindorë të BE-së për të parandaluar ndërhyrjet. NATO i ka mirëpritur këto masa dhe disa aleatë kanë filluar tashmë operacione të përbashkëta të patrullimit ajror, veçanërisht të përqendruara në kundërshtimin e kërcënimeve me dron.
Si përfundim, lufta në Ukrainë është cilësuar gjithnjë e më shumë si një front kritik në luftën globale midis demokracisë dhe autokracisë. Ukraina është një shtet sovran demokratik, qytetarët e të cilit kanë zgjedhur një rrugë pro-evropiane dhe demokratike dhe po sulmohet brutalisht nga një fuqi që kërkon ta nënshtrojë atë.
Shumë analistë dhe udhëheqës politikë argumentojnë se rezultati i kësaj lufte do të ketë pasoja të gjera – jo vetëm për Ukrainën, por edhe për të ardhmen e demokracisë në mbarë botën. Në Perëndim, ekziston një konsensus i gjerë se një fitore ruse do të inkurajonte regjimet autoritare globalisht, ndërsa një sukses ukrainas do të forconte demokracinë liberale dhe do të përforconte rendin ndërkombëtar pas vitit 1945.
Në të njëjtën kohë, është e rëndësishme të pranohet se jo të gjitha vendet e ndajnë këtë kornizë ideologjike. Aktorë të tillë si Kina dhe pjesë të Jugut Global shpesh i qasen konfliktit nga perspektiva të ndryshme. Megjithatë, ajo që është në fund të fundit në lojë është e qartë.
Rezultati i luftës do të dërgojë një mesazh të fuqishëm në lidhje me forcën e sigurisë kolektive dhe qëndrueshmërinë e sistemit ndërkombëtar pas Luftës së Ftohtë. Nëse sovraniteti i Ukrainës mbështetet dhe agresioni i Rusisë zmbrapset, kjo do të riafirmojë parimin se kufijtë nuk mund të ndryshohen me forcë – duke përfaqësuar një fitore për të drejtën ndërkombëtare dhe një demonstrim të qartë të gatishmërisë së shteteve demokratike për të qëndruar së bashku në mbrojtje të këtyre parimeve themelore.
Ky artikull dhe transkripti i rafinuar u përgatitën nga autori me rafinim gjuhësor të ndihmuar nga inteligjenca artificiale dhe mbështetje editoriale. Përmbajtja mbetet plotësisht besnike ndaj fjalimit origjinal video. E gjithë përgjegjësia për interpretimin dhe publikimin i takon autorit.
Shikoni videon e plotë nga konferenca:
