Ndalimi i ish-pjesëtarit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Fadil Pushkolli, ka rikthyer pyetjet se si trajtohen kërkesat e paraqitura nga Serbia përmes sistemit të INTERPOL-it, si dhe për rrezikun e keqpërdorimit politik të këtij mekanizmi ndërkombëtar — një çështje që CIVIL MEDIA e ka trajtuar edhe pas rastit të Blerim Ramadanit në vitin 2024.
Shkruan: Xhabir Deralla
Ish-pjesëtari i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe pronari i medias kosovare Kosova Post, Fadil Pushkolli, u ndalua më 22 shtator në pikën kufitare Bllacë, gjatë hyrjes në Maqedoninë e Veriut nga Kosova, mbi bazën e një kërkese të autoriteteve serbe të qarkulluar përmes sistemit të INTERPOL-it. Pas disa orësh marrjeje në pyetje nga policia, Pushkolli u lirua.
Ndalimin e bëri publik fillimisht vetë Pushkolli, i cili tha se rasti lidhej me të kaluarën e tij si pjesëtar i UÇK-së dhe u bëri thirrje institucioneve të Kosovës që të angazhohen në mbrojtjen e të drejtave të tij. Edhe media kosovare Koha raportoi se ai ishte ndaluar mbi bazën e një urdhri të lëshuar nga autoritetet serbe.
Pas lirimit, Pushkolli falënderoi policët e Maqedonisë së Veriut për atë që e përshkroi si trajtim korrekt dhe profesional. Zëvendësministri i Punëve të Brendshme, Astrit Iseni, sipas raportimeve të mediave, gjithashtu e vlerësoi trajtimin e Pushkollit nga policia si shembull të sjelljes profesionale.
Rasti Blerim Ramadani
Ndalimi rikujton rastin e Blerim Ramadanit, po ashtu ish-pjesëtar i UÇK-së, i cili u arrestua në pikën kufitare Jazhincë në korrik të vitit 2024, mbi bazën e një kërkese serbe të qarkulluar përmes INTERPOL-it. Serbia e kërkonte atë në atë kohë nën dyshimin për krime lufte në rajonin e Nerodimes në vitin 1999. Ramadani u vendos në arrest shtëpiak, por më vonë u arratis para përfundimit të procedurës.
Në analizën e saj të gushtit 2024, “Arratisja e Blerim Ramadanit: Potencial propagandistik apo diçka më shumë? Rëndësia, sukseset dhe keqpërdorimet e INTERPOL-it”, CIVIL MEDIA vuri në dukje një tipar të rëndësishëm, por shpesh të anashkaluar të sistemit: një njoftim i INTERPOL-it nuk është urdhër-arrest ndërkombëtar që automatikisht i detyron autoritetet kombëtare të ndalojnë një person.
INTERPOL-i vazhdon të theksojë qartë se një Njoftim i Kuq është një kërkesë drejtuar organeve të zbatimit të ligjit në mbarë botën për të lokalizuar dhe arrestuar përkohësisht një person, në pritje të ekstradimit, dorëzimit ose një procedure të ngjashme ligjore, por se ai nuk përbën urdhër-arrest ndërkombëtar. Organizata nuk mund t’i detyrojë autoritetet kombëtare të arrestojnë dikë; secili shtet vendos vetë se çfarë vlere juridike do t’i japë një Njoftimi të Kuq në përputhje me legjislacionin e vet.
Të njëjtën pikë e theksoi edhe analiza e CIVIL MEDIA-s në vitin 2024, duke nënvizuar nevojën për të bërë dallim të qartë ndërmjet rolit të INTERPOL-it dhe përgjegjësisë së policisë, gjyqësorit dhe institucioneve të tjera kombëtare kur veprojnë mbi bazën e kërkesave të tilla.
Serbia dhe fletarrestimet për qytetarë të Kosovës
Analiza e CIVIL-it nga viti 2024 u përqendrua gjithashtu në praktikën shumëvjeçare të Serbisë për të kërkuar arrestimin e qytetarëve të Kosovës, përfshirë ish-pjesëtarë të UÇK-së, politikanë dhe figura të tjera publike.
Në artikull theksohej se deri në vitin 2017, e ashtuquajtura “Libër i Bardhë” i Serbisë përmbante emrat e 157 qytetarëve të Kosovës të kërkuar nga Serbia, disa prej të cilëve kërkoheshin edhe përmes mekanizmave të INTERPOL-it. Ish-kryeministri i Kosovës, Agim Çeku, përmendej si një nga shembujt më të njohur.
Çështja nuk kufizohet vetëm në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës. INTERPOL-i ka rregulla që përcaktojnë se mekanizmat e tij nuk mund të përdoren për veprimtari me karakter politik, ushtarak, fetar apo racor, ndërsa ndër vite janë dokumentuar raste të shumta në të cilat shtete janë akuzuar se kanë tentuar ta përdorin sistemin për ndjekje të motivuar politikisht.
Pikërisht për këtë arsye, çdo rast i ri në kufijtë e Maqedonisë së Veriut ngre të njëjtën pyetje: nëse dhe në çfarë mënyre institucionet kombëtare vlerësojnë jo vetëm ekzistencën e një kërkese ndërkombëtare, por edhe bazën e saj juridike, përputhshmërinë e saj me rregullat e INTERPOL-it dhe mundësinë që mekanizmi të jetë duke u keqpërdorur si pjesë e një mosmarrëveshjeje më të gjerë politike.
Në rastin e Fadil Pushkollit, lirimi i tij vetëm disa orë pas ndalimit tregon se, të paktën në këtë fazë, rasti po merr një rrjedhë të ndryshme nga ai i Blerim Ramadanit në vitin 2024.
Sfond: CIVIL Media e trajtoi më gjerësisht rolin e INTERPOL-it, arritjet e tij dhe cenueshmërinë e sistemit ndaj keqpërdorimit politik në një analizë të gjerë të vitit 2024, të nxitur nga rasti i Blerim Ramadanit. Lexoni: “Rasti Blerim Ramadani i vitit 2024: Përtej propagandës — rëndësia, sukseset dhe keqpërdorimet e INTERPOL-it.”
MBËSHTETJA JUAJ PËR CIVIL-in KA RËNDËSI.
Mbështetni gazetarinë e pavarur, qëndrueshmërinë demokratike dhe mbrojtjen e lirisë së shprehjes. Ndihmoni CIVIL-in në përballjen me dezinformimin, kërcënimet hibride dhe ndikimin autoritar.
