Gjermania ka pohuar se zgjerimi i BE-së, ndërsa veçanërisht fillimi zyrtar i negociatave për anëtarësim me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, janë prioritet i rëndësishëm për kryesimin e saj me BE-në, por megjithatë mori befasi të pakëndshme nga Bullgaria, e cila vendosi veto të negociatave inkuadruese me Shkupin, për shkak të kontestit rreth gjuhës, historisë dhe trashëgimisë, citon “Bruksel tajms”.
“Bllokada bullgare ndoshta duket e papritur duke e pasur parasysh se Qeveria e Bojko Borisov është një nga aleatët më të afërt të kancelares gjermane Angela Merkel në Evropën Lindore. Në mënyrë ironike, vetë Qeveria e Borisov është fokusuar në “perspektivën evropiane” të Ballkanit Perëndimor kur Bullgaria kryesonte me Këshillin e BE-së në gjysmën e parë të vitit 2018. Madje edhe krahas kërkesës personale të Angela Merkel, Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut t’i tejkalojnë dallimet e tyre, sipas mundësisë para fundit të kryesimit gjerman, zgjidhja e shpejtë supozohet se nuk është në epërsi”, vlerëson edicioni elektronik i “Bruksel Tajms”.
Mediumi potencon se edhe pse shumica e akuzojnë Bullgarinë për mungesë të vizionit gjeostrategjik dhe për pengesë të përparimit të Ballkanit për arsye egoiste, megjithatë gjithë rasti ka rrënjë në “krizën e zgjerimit të BE”-së.
“Bruksel Tajms” citon se Qeveria e Borisovit pohon se Maqedonia e Veriut me qëllim e shkel Marrëveshjen për miqësi që të dy vendet e nënshkruajtën në vitin 2017 dhe e cila ishte përshëndetur nga përfaqësuesit më të lartë të BE-së, politikanë dhe analistë politik, ndërsa disa ekspertë madje e quajtën edhe “historike”.
“Ish përfaqësuesja e lartë e BE-së Federika Mogerini dhe eurokomisari për zgjerim Johanes Han ishin mes optimistëve më të mëdhenj: ata konsideronin se marrëveshja është “inspirim për gjithë rajonin”. Ministri gjerman i punëve të jashtme në atë kohë Zigmar Gabriel deklaroi se fakti që të dy vendet e nënshkruajtën marrëveshjen aq shpejtë prejse Qeveria e Zoran Zaevit hyri në detyrë është “e jashtëzakonshme”, e cila i dërgon “mesazh të rëndësishëm për bashkëpunimin e suksesshëm bilateral dhe rajonal të Ballkanit”, përkujton gazeta.
“Bruksel Tajms” potencon se edhe pse marrëveshjet për miqësi kanë forma dhe madhësi të ndryshme, kjo ndërmjet Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut ka “një dispozitë mjaft të fuqishme”.
“Neni 8 paragrafi 2 i tij, në të cilin insiston Qeveria e Borisovit dhe i cili është në bazën e vetos së Bullgarisë, kërkon të dy vendet të formojnë “Komision të përbashkët multudisiplinar të ekspertëve për çështje historike dhe arsimore, me qëllim që të kontribuojnë për interpretim shkencor dhe objektivitet të ngjarjeve historike, të themeluara mbi dëshmitë autentike dhe burimet historike”. Siç supozohet sipas informatave të arritshme publike, kjo dispozitë interpretohet se komisioni i ekspertëve duhet të arrijë rrëfim të përbashkët për ngjarje të ndryshme nga shekulli i mesëm deri në Luftën e dytë botërore. Gjithashtu, e dukshme është se edhe të dy anët bëjnë përpjekje në këtë komision t’i vendosin qëndrimet e tyre si e vërtetë përfundimtare historike”, konsideron edicioni.
Sipas mediumit të Brukselit, larg mençurisë së dukshme të pranuar përgjithësisht se e vërteta është relative dhe se faktet e njejta mund të lexohen në mënyra të ndryshme, kjo ide e Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut, ashtu siç është menduar, çon në një qorrsokak.
“Disa analistë politik kanë bërë paralele ndërmjet komisionit të ekspertëve të Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut me Komisionin gjermano-francez për libra, por kjo duket e gabuar. Bashkëpunimi gjermano-francez në fushën e interpretimit dhe ruajtjes së historisë daton të paktën prej vitit 1935, kur u mbajt mbledhja e parë e historianëve të Francës dhe Gjermanisë. Ajo filloi si nismë e profesorëve të brengosur për rrëfimet armiqësore historike për çka historianët akademik kishin dëgjim, ndërsa ato edhe nuk kishin afat të ashpër përfundimtar të destinuar nga politikanët siç është rasti me Bullgarinë dhe Maqedoninë e Veriut”, konsideron “Bruksel Tajms”.
Sipas edicionit, plotësisht, anëtarët e Komisionit të ekspertëve maqedono-bullgar jo vetëm që dalin me vlerësime të ndryshme historike në intervista dhe deklarata publike, por gjithashtu kanë qëndrime të ndryshme për atë nëse Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut në përgjithësi kanë histori të përbashkët.
“Duhet të përmendet se libri i përbashkët francezo-gjerman është realizuar madje në vitin 2006, me kërkesë të studentëve të cilët kanë marrë pjesë në samitin rinor francezo-gjerman në vitin 2003, që e pranuan edhe Qeveria franceze dhe gjermane. Kjo vetëm tregon se rruga nëpër të cilën u nisën Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut mund të jetë e gjatë dhe e rëndë”, shton gazeta.
“Bruksel Tajms” konsideron se përderisa Marrëveshja për miqësi ndërmjet Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut nuk e kishte këtë dispozitë për historinë, Qeveria e Borisovit nuk do të kishte vegël të vërtetë për presion me bazë pseudo-ligjore në të cilën mund të mbështetet.
“Para se ta akuzoni Bullgarinë për shfrytëzim të kësaj vegle, mendoni pse kjo dispozitë është pjesë e Marrëveshjes. Përgjegjësia duhet t’u atribuohet edhe qeverive të Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë, të cilat u zotuan të hapin tema kontraverse historike për çka nuk ishin të gatshme as shoqëritë e tyre, as historianët e tyre”, konsideron edicioni.
Sipas “Bruksel Tajms”, përvoja francezo-gjermane në këto çështje tregon se nismat mund të japin më shumë fryt nëse vijnë prej poshtë-lartë, se sa prej lartë-poshtë.
“Kuptohet, politikanët mund të kontribuojnë për krijimin e kushteve për maturim të shoqërive për dialog nga shkëmbimet kulturore të studentëve, profesorëve dhe akademikëve, përmes konferencave të përbashkëta historike, deri te bisedat e rregullta ndërmjet shoqatave të mësimdhënësve. Megjithatë, supozohet se thelbi është në durimin, ndërsa jo në presionin”, përfundon “Bruksel Tajms”.
