Të drejtat e njeriut, të burgosurit politikë, militarizimi i gadishullit dhe i të rinjve, sanksionet dhe deokupimi do të jenë ndër temat kryesore të Samitit të Gjashtë të Platformës Ndërkombëtare të Krimesë, i cili më 23 shtator do të mbahet në Nju Jork, në kuadër të segmentit të nivelit të lartë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Vëmendje e veçantë do t’i kushtohet edhe parandalimit të operacioneve propagandistike ruse që synojnë normalizimin e okupimit të Krimesë.
Observatori për Çështje Ushtarake dhe Gjeopolitike | CIVIL
Krimea do të rikthehet lart në agjendën ndërkombëtare më 23 shtator, kur në Nju Jork do të mbahet Samiti i Gjashtë i Platformës Ndërkombëtare të Krimesë. Samiti do të zhvillohet nën moton „Test i unitetit, thirrje për veprim“ dhe do të përqendrohet në situatën në gadishullin e okupuar, shkeljet sistematike të të drejtave të njeriut, militarizimin e tij, por edhe në hapat që duhet të ndërmerren për deokupimin e Krimesë. Platforma zyrtare e Krimesë e konfirmoi takimin dhe temat kryesore të tij më 21 shtator.
Nga Kijivi në Nju Jork
Platforma e Krimesë u iniciua nga Ukraina dhe filloi zyrtarisht punën më 23 gusht 2021, me samitin e parë në Kijiv. Ajo është konceptuar si një mekanizëm i përhershëm ndërkombëtar koordinimi për çështjen e Krimesë, duke përfshirë krerë shtetesh dhe qeverish, ministra të punëve të jashtme, parlamente, rrjete ekspertësh dhe shoqërinë civile.
Pesë fushat kryesore të veprimit të saj janë politika e mosnjohjes së përpjekjes ruse për aneksim, forcimi i sanksioneve dhe parandalimi i shmangies së tyre, mbrojtja e të drejtave të njeriut dhe e së drejtës ndërkombëtare humanitare, siguria në Detin e Zi dhe Detin Azov dhe liria e lundrimit, si dhe pasojat ekonomike dhe mjedisore të okupimit.
Kjo politikë nuk mbështetet vetëm në qëndrimin ukrainas. Që në mars të vitit 2014, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së, me Rezolutën 68/262, konfirmoi integritetin territorial të Ukrainës brenda kufijve të saj të njohur ndërkombëtarisht dhe konstatoi se referendumi i organizuar në Krime më 16 mars 2014 nuk ka vlefshmëri dhe nuk mund të shërbejë si bazë për ndryshimin e statusit të gadishullit.
Edhe në raportin më të fundit të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së për të drejtat e njeriut, të publikuar më 26 qershor 2026, Krimea trajtohet si territor i Ukrainës i okupuar përkohësisht, ndërsa institucionet e vendosura nga Rusia cilësohen si autoritete okupuese ruse.
Krimea si bazë ushtarake
Pas fillimit të pushtimit rus në shkallë të plotë në shkurt të vitit 2022, rëndësia strategjike e Krimesë u rrit edhe më shumë. Rusia e përdor gadishullin si një bazë të madhe ushtarake dhe logjistike për operacionet kundër Ukrainës, përfshirë sulmet ajrore dhe raketore.
Sipas raportit më të fundit javor të Platformës së Krimesë, i cili u referohet Forcave Ajrore të Ukrainës, gjatë periudhës shtatëditore deri më 16 shtator, forcat ruse përdorën më shumë se 1.933 dronë goditës dhe dronë mashtrues nga disa drejtime, përfshirë Krimenë e okupuar dhe Detin e Zi. Në sulme u përdorën gjithashtu raketa balistike, lundruese dhe të drejtuara.
Por militarizimi nuk përfundon te bazat ushtarake dhe sistemet e armëve.
Autoritetet ukrainase paralajmërojnë për përfshirjen sistematike të fëmijëve dhe të rinjve në sistemin ushtarak dhe ideologjik rus. Në Simferopol, për shembull, është organizuar një garë kualifikuese për pilotimin e dronëve luftarakë për nxënës dhe studentë, ndërsa janë zhvilluar edhe trajnime për mjekësi taktike në kuadër të të ashtuquajturave programe ushtarako-patriotike.
Pikërisht militarizimi i arsimit dhe i të rinjve do të jetë një nga temat e samitit në Nju Jork.
316 raste të personave të përndjekur politikisht, mes tyre 169 Tatarë të Krimesë
316 raste të personave të përndjekur politikisht, mes tyre 169 Tatarë të KrimesëPas formulimeve gjeopolitike qëndrojnë qindra fate individuale.
Sipas të dhënave të publikuara nga Platforma e Krimesë më 16 shtator 2026, 316 persona në Krimenë e okupuar janë subjekt i ndjekjeve penale të motivuara politikisht. Prej tyre, 169 janë Tatarë të Krimesë, ndërsa një person i përket komunitetit karaim.
Kombet e Bashkuara prej vitesh dokumentojnë një model më të gjerë kufizimesh të lirisë së shprehjes, lirive fetare, hapësirës qytetare dhe identitetit kulturor në Krime. Misioni monitorues i OKB-së veçanërisht ka tërhequr vëmendjen ndaj presionit mbi Tatarët e Krimesë dhe mbi personat që kundërshtojnë publikisht okupimin.
Paralelisht me represionin vazhdon edhe rezistenca. Sipas burimeve ukrainase, në gadishull veprojnë lëvizje si „Shiriti i Verdhë“, „Zla Mavka“ dhe ATESH, ndërsa banorë të tjerë ndërmarrin aksione individuale. Që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë, autoritetet ruse po përdorin gjithnjë e më shpesh dispozita administrative dhe penale për të ashtuquajturin „diskreditim“ të ushtrisë ruse kundër personave që kundërshtojnë publikisht okupimin.
Rasti i gazetarit Vilen Temeryanov
Një nga njerëzit pas këtyre shifrave është gazetari tatar i Krimesë Vilen Temeryanov, rastin e të cilit CIVIL e ndjek prej një kohe të gjatë.
Temeryanov raportonte për „Solidaritetin e Krimesë“ dhe bashkëpunonte me median e pavarur Grani.ru. Ai ndiqte bastisjet, arrestimet dhe gjykimet e Tatarëve të Krimesë dhe raportonte për represionin në gadishullin e okupuar.
Më 11 gusht 2022, forcat ruse të sigurisë bastisën shtëpinë e tij dhe e arrestuan. Në nëntor 2025, Gjykata Ushtarake e Qarkut Jugor në Rostov-na-Donu e dënoi me 14 vjet burg nën akuza të lidhura me organizatën Hizb ut-Tahrir dhe me pretendimin për përgatitje të marrjes së dhunshme të pushtetit. Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve kërkoi lirimin e tij dhe e lidhi përndjekjen me punën e tij si gazetar që dokumentonte shkeljet e të drejtave të njeriut në Krimenë e okupuar.
Xhabir Deralla në disa shkrime për CIVIL dhe CIVIL Today e ka ndjekur rastin dhe i ka bërë thirrje publike okupatorit rus për lirimin e menjëhershëm të Temeryanovit. Në një tekst të publikuar në qershor të këtij viti, CIVIL raportoi edhe për përkeqësimin e gjendjes së tij shëndetësore dhe për problemet me qasjen në kujdes mjekësor.
Edhe Platforma e Krimesë në gusht të këtij viti konfirmoi se Temeryanov, katër vjet pas arrestimit, vazhdon të mbahet pas grilave, se gjendja e tij shëndetësore është përkeqësuar dhe se ndërhyrja mjekësore e planifikuar nuk është kryer.
Rasti i tij është vetëm një nga qindra shembujt e dokumentuar që tregojnë se çfarë nënkuptojnë në praktikë termat „përndjekje politike“, „kufizim i lirisë së mediave“ dhe „represion“, të cilët do të jenë pjesë e dokumenteve të samitit.
Luftë edhe kundër normalizimit të okupimit
Një nga detyrat kryesore politike të Platformës së Krimesë mbetet parandalimi i pranimit gradual ndërkombëtar të kontrollit rus mbi Krimenë si një fakt i pandryshueshëm.
Para samitit, përfaqësues të Ukrainës paralajmëruan se Moska përdor instrumente kulturore, informative dhe diplomatike për të krijuar përshtypjen se statusi i Krimesë është tashmë një çështje e përfunduar. Pala ukrainase vë në dukje edhe aktivitetet e të ashtuquajturave „Shtëpi Ruse“, ekspozitat propagandistike dhe format e tjera të diplomacisë publike si mjete për legjitimimin e okupimit.
Prandaj, sipas burimeve të CIVIL-it, deklarata e përbashkët e samitit të vitit 2026 duhet të përqendrohet jo vetëm te mosnjohja dhe sanksionet, por edhe te përgjegjësia, mbrojtja e trashëgimisë kulturore, të drejtat e njeriut, militarizimi dhe pasojat ekonomike dhe mjedisore të okupimit. Një segment i veçantë parashikohet edhe për bashkëpunimin kundër dezinformimit, propagandës dhe formave të tjera të ndikimit hibrid.
Samiti duhet të mbështetet mbi Deklaratën e Nju Jorkut, të miratuar në samitin e pestë në shtator 2025, në të cilën pjesëmarrësit rikonfirmuan parimet e Kartës së OKB-së, integritetin territorial të Ukrainës dhe politikën e mosnjohjes së territoreve të okupuara të Ukrainës.
Edhe Maqedonia e Veriut është pjesë e procesit
Maqedonia e Veriut gjatë viteve të fundit ka marrë pjesë në dimensionin parlamentar të Platformës së Krimesë, përfshirë samitet parlamentare në Riga në vitin 2024 dhe në Stokholm në vitin 2025.
Vendi u rendit gjithashtu si bashkësponsor shtesë i projekt-rezolutës së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së për gjendjen e të drejtave të njeriut në territoret e Ukrainës të okupuara përkohësisht, e cila në dhjetor 2025 u miratua si Rezoluta 80/223.
Nga deklaratat te mekanizmat konkretë
Pesë vjet pas krijimit të Platformës së Krimesë dhe më shumë se dymbëdhjetë vjet pas fillimit të okupimit rus, çështja para samitit në Nju Jork nuk është më vetëm se si Krimea të mbetet në agjendën ndërkombëtare.
Çështja është se çfarë vjen më pas, pasi ajo të mbetet aty.
Në fokus do të jenë zbatimi i sanksioneve, parandalimi i shmangies së tyre, të burgosurit politikë, përgjegjësia ndërkombëtare, lufta kundër dezinformimit rus dhe mekanizmat praktikë përmes të cilëve politika e mosnjohjes duhet të shndërrohet në veprim të koordinuar ndërkombëtar.
Për Ukrainën, deokupimi i Krimesë mbetet pjesë e pandashme e përfundimit të luftës dhe e rivendosjes së integritetit të saj territorial. Për bashkësinë ndërkombëtare, samiti i 23 shtatorit do të jetë edhe një provë se deri në çfarë mase parimet e Kartës së OKB-së mund të shndërrohen nga deklarata në një politikë afatgjatë dhe konsekuente.
CIVILALB.INFO
