Pandemia tregoi se shtetet në zhvillim dhe shtetet e zhvilluara varen nga njëra tjetra. Në këtë drejtim është i patjetërsueshëm koordinimi multilateral dhe puna për qasje të barabartë dhe distribuim i vaksinave, testeve dhe terapisë. Asnjë ekonomi nuk mund tërësisht të rimëkëmbet deri sa nuk kemi qasje globale të barabartën vaksina, terapi dhe diagnostifikim. Aktiviteti ekonomik nuk do të kthehet në normalitet deri sa të gjitha vendet nuk e vënë nën kontroll pandeminë, theksoi kryetari i Qeverisë së Republikës të Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, në një intervistë për “Kapital”.
Kryeministri nënvizoi se tema e vaksinave, me të drejtë, e okupoi tërë botën dhe jo veç ne dhe shtoi se tërësisht e kupton ndjenjën e qytetarëve që sa më shpejtë të fillojë procesi i vaksinimit edhe në vendin tonë.
“Që nga fillimi, kur filluan të shihen rezultatet e prodhimit dhe testimit të vaksinave, ne kemi vënë në veprim të gjithë kapacitetin e Qeverisë për të vendosur fondet e ndara nga programi KOVID, si dhe fondet që vijnë nga BE-ja ose Banka Botërore për furnizimin e vaksinave. Ne sigurisht u përmbahemi pritjeve ndaj mekanizmave të Brukselit për shpërndarjen e sasive të kërkuara të vaksinës përmes sistemit KOVAKS. Por, duhet të marrim parasysh rrethanat objektive që disa nga prodhuesit nga vendet e Evropës Perëndimore kanë dështuar së pari në vlerësimet kur do të përfundojë testimi i plotë i vaksinave dhe më pas në prodhimin e sasive që tejkalojnë disa miliardë doza globalisht”, tha Zaev dhe shtoi se funksionimi i dobët i prodhuesve është pothuajse ndaj të gjitha vendeve, ku vetëm 10 deri në 15 për qind të sasive të pritura janë shpërndarë në raundin e parë ose të dytë dhe kjo është arsyeja pse disa nga vendet evropiane që premtuan të ndajnë disa nga vaksinat me Ballkani Perëndimor nuk mund ta bënin siç ishte planifikuar.
Si rezultat i kësaj, Zaev tha se ata menjëherë kaluan në komunikim intensiv me të gjithë prodhuesit dhe të gjitha qeveritë dhe kontaktet e mundshme që mund të na ndihmonin.
“Kjo është arsyeja pse sot mund të them se ne sigurojmë vaksina në të gjitha mënyrat e mundshme dhe nga të gjitha burimet e mundshme që përdor bota dhe që padyshim tregojnë rezultate dhe janë dëshmuar se janë të sigurta. Ne presim që vaksinat nga disa prodhues të disponueshëm në vend të arrijnë në vend gjatë muajit shkurt dhe unë besoj se e para do të jetë vaksina “Fajzer” dhe vaksina “Sinofarm”.Ne jemi plotësisht të përgatitur për sasitë e para në aspekt të ruajtjes së tyre në kushte të përshtatshme, në aspekt të procedurave ligjore-procedurale dhe natyrisht në aspekt të planit organizativ për vaksinimin. Kjo është arsyeja pse ne bëmë ndryshimin në Ligjin për Barnat sepse politika globale e prodhuesit të vaksinave Fajzer, me të cilin kemi një marrëveshje, kërkon që ajo të aplikojë si përfaqësuese ndërkombëtare dhe jo përmes një kompanie të regjistruar në vendin tonë,” tha Zaev, duke shtuar se ndryshime pozitive shtesë njoftohen gjithashtu nga “Fajzer” për t’u kthyer në orarin fillestar të dërgesave të vaksinave në Bashkimin Evropian me një detyrim për të filluar dërgesat më 15 shkurt për të përmbushur kontratën për shpërndarjen e sasive të dakorduara .
Në intervistë, ai gjithashtu flet për bujqësinë dhe bën thirrje për përdorimin e masave nga programi IPARD, të cilin ai e konsideron si një mundësi reale për modernizimin e prodhimit bujqësor.
“Bujqësia dhe prodhimi i ushqimit janë një shans për sukses, ndërsa pandemia me virusin KOVID-19 edhe më tepër e theksoi nevojën për t’i siguruar popullsisë ushqim të shëndetshëm, cilësor dhe të llojllojshëm nga prodhimi vendor. Duhet t’i pranojmë si një trend të mirë të dhënat statistikore mbi blerjen dhe shitjen e produkteve bujqësore në tremujorin e tretë të vitit 2020 arritën në gati pesë miliardë denarë, që është një rritje prej 15.7për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar”, tha Kryeministri Zoran Zaev, në intervistën për “Kapital”.
Zaev u fokusua në masat e Qeverisë si “Fermer i ri” me mbështetje deri në dhjetë mijë euro, “Grua rurale” me 3.000 euro, si dhe për agrobiznes të ri me 20,000 euro.
“Është shumë i rëndësishëm përdorimi i masave nga programi IPARD të cilat janë një mundësi reale për modernizimin e prodhimit bujqësor. Do të ketë thirrje për tokë bujqësore, investime, naftë të gjelbër dhe masë nga IPARD që do të financojë investime në zona rurale si akomodimi dhe hotelieri, shtëpi për të moshuar, pajisje për përpunimin e drurit, bletari, etj Këtë vit ne do të bëjmë gjithçka së bashku për të përfituar sa më shumë nga fondet e synuara për sektorin e bujqësisë dhe zhvillimin rural. Ne kemi burime. Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, Agjencia për Mbështetjen e Zhvillimit Bujqësor dhe Agjencia e Pagesave janë vendosur në një sistem për informacion për të arritur deri te fermerët dhe për të përdorur fondet në dispozicion dhe njohuritë. Qëllimi ynë i përbashkët është zhvillimi i bujqësisë vendore dhe zhvillim më të madh rural në vend,” tha Zaev.
Kryeministri njoftoi se ajo që do të sjellë stimulim shtesë në prodhimin bujqësor është privatizimi i tokës bujqësore në pronësi të shtetit në funksion të zhvillimit.
“Privatizimi do të bëhet në kushte të caktuara. Kushti i parë është që ajo të mos urbanizohet, ose më saktë është e ndaluar të përdoret për ndonjë qëllim tjetër përveç atij bujqësor. Për më tepër, nëse pronari i ri i tokës bujqësore nuk e kultivon ose jep me qira, ai do të paguajë trefishin e taksës. Bujqësia është një potencial i madh për vendin dhe nëse e vendosim atë dhe tokën bujqësore në funksion, linjat e kreditit do të tërhiqen, paratë e kursyera do të investohen, që do të thotë krijim i vendeve të punës, inkurajim i rritjes së eksporteve, prodhimit vendas dhe përmes kësaj konkurrenca e prodhimit bujqësor nacional do të forcohet”, thotë kryeministri.
Shtoi se sipas analizave, toka bujqësore me çmime të tregut që është në pronësi shtetërore vlen më shumë se 2 miliardë euro, ndërsa ne presim 200 deri 300 milionë euro ose 10 për qind deri në 12 për qind të asaj që do të shitet në përputhje me interesin e qytetarëve dhe kompanive vendore
Siç theksoi plani është që deri ë fund të qershorit të vitit 2021, duhet të përfundojë debati për zgjidhjet ligjore, ndërsa me përfundimin e krizës të hyjë në progresin e kësaj iniciative.
