Dita Botërore e Shëndetit Mendor, 10 tetori, këtë vit shënohet nën moton “Përvojat personale të dëgjohen: Zëra të vërtetë, ndryshime të vërteta”, me thirrjen që njerëzit që jetojnë me probleme të shëndetit mendor të kenë ndikim të mirëfilltë në politikat dhe shërbimet që prekin jetën e tyre.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), qëllimi i fushatës për vitin 2026 është të tejkalohet praktika që njerëzit me përvojë personale të ftohen vetëm për të rrëfyer historitë e tyre, pa pasur mundësi të marrin pjesë në vendimmarrje.
Mesazhi i këtij viti thekson se përvoja personale përfaqëson një lloj të veçantë njohurie dhe ekspertize, e cila nuk mund të zëvendësohet plotësisht nga përgatitja profesionale apo kërkimi shkencor.
Njerëzit që janë përballur me depresionin, ankthin, probleme të tjera të shëndetit mendor ose me vështirësi në qasjen ndaj kujdesit shëndetësor mund të identifikojnë probleme që institucionet shpesh nuk arrijnë t’i dallojnë.
Nga izolimi institucional drejt mbështetjes në komunitet
Nga izolimi institucional drejt mbështetjes në komunitetNjë vëmendje e veçantë këtë vit i kushtohet largimit nga modeli i qëndrimit afatgjatë në institucionet psikiatrike dhe zhvillimit të shërbimeve mbështetëse në komunitetet lokale.
Sipas të dhënave nga studimi Mental Health Atlas 2024 i OBSH-së, vetëm nëntë për qind e vendeve që kanë raportuar të dhëna kanë kaluar plotësisht në modele të kujdesit të bazuara në komunitet. Rreth 53 për qind ndodhen në fazat e hershme të këtij tranzicioni.
Njëkohësisht, 49 për qind e pranimeve të raportuara në spitalet psikiatrike janë të pavullnetshme, ndërsa 23 për qind e qëndrimeve spitalore zgjasin më shumë se një vit.
Këto të dhëna tregojnë se reformat në fushën e shëndetit mendor nuk janë vetëm çështje e trajtimit mjekësor, por edhe e të drejtave të njeriut, lirisë, dinjitetit dhe përfshirjes sociale.
IF YOU VALUE CIVIL’S WORK, SUPPORT IT. Donate TODAY.
Shëndeti mendor është edhe përgjegjësi shoqërore
OBSH-ja thekson se njerëzit me përvojë personale duhet të jenë partnerë të barabartë në hartimin e politikave, organizimin e shërbimeve dhe vlerësimin e efektivitetit të tyre.
Kjo nënkupton mbështetje të qasshme psikologjike dhe psikiatrike, zvogëlimin e stigmës, mbrojtjen nga diskriminimi dhe krijimin e mundësive për arsimim, punësim dhe jetë të pavarur.
Për Maqedoninë e Veriut, ky mesazh ndërkombëtar është një mundësi për debat më të gjerë publik mbi qasjen në shërbime, mbështetjen në komunitetet lokale dhe pjesëmarrjen e qytetarëve në vendimmarrje.
Dita Botërore e Shëndetit Mendor rikujton se ndryshimi i vërtetë nuk arrihet vetëm përmes fushatave për ngritjen e vetëdijes. Ai kërkon përgjegjësi institucionale, burime të përshtatshme dhe respektim të dinjitetit të çdo njeriu.
Mesazhi i OBSH-së është i qartë: Sistemet e shëndetit mendor duhet të ndërtohen së bashku me njerëzit të cilëve u shërbejnë, e jo vetëm në emër të tyre.
DREJT.MK | CIVILALB.INFO
Burimi: Organizata Botërore e Shëndetësisë, Dita Botërore e Shëndetit Mendor 2026
