Xhabir Deralla
Demokracia do të zhduket kur të pranojmë të bëhemi shërbëtorë të mbretërve të vetëshpallur që besojnë se zotërojnë jetët, trupat dhe mendjet tona. Do të jetë fundi i demokracisë kur ta pranojmë realitetin që na imponohet dhe të pushojmë së menduari.
Do të jetë fundi i demokracisë kur të heqim dorë nga liria dhe dinjiteti në këmbim të një rehatie të rreme. Kur të themi se Ukraina është larg dhe nuk është puna jonë. Kur t’i themi vetes se më pak të vrarë në Gazë do të mjaftonin që të mos shqetësoheshim më, sikur të ekzistonte një kuotë e pranueshme ditore jetësh njerëzore.
Atëherë errësira depërton ngadalë në mendjet dhe shpirtrat tanë – dhe ne bëhemi bateri për pushtetin e tyre.
Fundi i demokracisë nuk do të vijë medoemos me fanfara, me gjëmimin e tankeve dhe transportuesve të blinduar apo me avionë luftarakë mbi kokat tona. Ai mund të ndodhë në mendjet tona – në nënshtrimin tonë kur na thuhet të heshtim, të kthejmë kokën mënjanë, të qëndrojmë në shtëpi kur njerëzit dalin në rrugë. Në gatishmërinë tonë për të mos i vënë më në dyshim gënjeshtrat. Dhe, ndoshta më e rrezikshmja, në indiferencën tonë ndaj padrejtësisë, gënjeshtrave dhe krimeve.
Kur bëhemi të ftohtë përballë krimeve të luftës dhe gjenocidit – qofshin nga e kaluara e largët, nga e kaluara më e afërt për të cilën ende ka dëshmitarë të gjallë, apo që po ndodhin para syve tanë. Kur ndërrojmë kanalin teksa mbërrijnë lajme për fëmijë në Kyiv të vrarë nga bomba apo dronë.
Demokracia jeton në institucionet dhe sistemet tona politike. Ajo jeton edhe në mendjet tona, në ndjenjën tonë të dinjitetit dhe solidaritetit – në humanitetin tonë. Kur institucionet apo strukturat e fuqishme, në vendin tonë apo kudo në botë, dalin jashtë çdo kontrolli e llogaridhënieje, përpjekja nuk ka përfunduar. Qytetarët vigjilentë e të pabindur janë vija e fundit e mbrojtjes së demokracisë. Ajo ka një mundësi për sa kohë ka njerëz – individë dhe komunitete – që refuzojnë të përkulen.
Ky refuzim merr shumë forma. Një gazetar që vazhdon të hulumtojë. Një fqinj që u del në mbrojtje atyre që kërcënohen. Qytetarë që lidhen me njëri-tjetrin, kërkojnë përgjigje dhe refuzojnë të lejojnë që krimet të mbulohen nga spektaklet e PR-it. Asnjëri prej tyre nuk mund ta mbajë i vetëm gjithë barrën e kësaj përpjekjeje. Së bashku, mund t’ua bëjnë të mundur edhe të tjerëve të rezistojnë.
A e njeh veten në ndonjërën prej këtyre? Hesht? E kthen kokën mënjanë? Apo vazhdon të bësh pyetje, edhe kur përgjigjet janë të pakëndshme dhe mund të të sjellin telashe?
Guximi nuk është mungesë frike. Guxim është të gjesh mënyra për të vepruar – dhe t’i ndihmosh të tjerët të veprojnë – pavarësisht frikës.
A thua: Lufta e Ukrainës është edhe lufta ime? Gjendja e demokracisë në Shtetet e Bashkuara, në Evropë apo kudo tjetër në botë më përket edhe mua?
Nëse përgjigjja jote është po, demokracia ende ka një mundësi të mbijetojë dhe të lulëzojë. Çdo njeri që refuzon të dorëzohet ia lehtëson dikujt tjetër të ngrihet.
Solidariteti fillon kur vuajtja e dikujt tjetër bëhet arsye e mjaftueshme që ti të bësh diçka. Nuk ke pse të presësh të njëjtën dhunë, të njëjtin poshtërim, të njëjtën trokitje në derën tënde.
Vazhdo. Nuk je vetëm.
Ky tekst është pjesë e nismës së CIVIL-it me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Demokracisë, më 15 shtator. Me ftesë të CIVIL-it, autorë nga fusha të ndryshme kontribuojnë me reflektimet e tyre mbi gjendjen, sfidat dhe mbrojtjen e demokracisë. Qëndrimet e shprehura në tekst janë qëndrime personale të autorit.
Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Demokracisë, lexoni edhe kumtesat e CIVIL-it – Zëri yt. Liria jote. Demokracia jonë. dhe të DDGI-së e WA4U-së – Në mbrojtje të demokracisë. Në solidaritet me Ukrainën.
Zëri yt.
Liria jote.
Demokracia jonë.
Gënjeshtrat dhe dhuna mbrohen duke ua zënë frymën mediave të pavarura dhe organizatave të shoqërisë civile.
Jepni kontributin tuaj TANI.
