Pjesëmarrja masive në Marshin për Liri në Prishtinë paraqet kulminacionin e një pakënaqësie të thellë që prej vitesh vlon në shoqërinë kosovare rreth mënyrës se si po zhvillohet procesi gjyqësor pranë Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë.
Prishtinë, 12 shtator 2026 – Kryeqyteti i Kosovës ishte sot skenë e një prej manifestimeve publike më masive të viteve të fundit, disa thonë madje që nga shpallja e pavarësisë e këndej. Dhjetëra mijëra qytetarë dolën në rrugët dhe sheshet e Prishtinës në „Marshin për Liri“, të organizuar nga platforma qytetare „Liria ka Emër“, për të shprehur solidaritetin dhe mbështetjen e tyre për ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin.
Lumi i njerëzve lëvizte përgjatë itinerarit të caktuar nga sheshi „Zahir Pajaziti“, përmes bulevardit „Nëna Terezë“, deri te sheshi „Skënderbeu“ para ndërtesës së Qeverisë dhe Kuvendit. Sheshet ishin vërshuar nga flamuj kombëtarë, emblema të UÇK-së dhe pankarta me mesazhe si „Liria ka emër“, „Historia nuk rishkruhet“ dhe parulla qendrore „Krejt Kosova ju pret, Çlirimtarë!“.
Atmosfera gjatë gjithë marshimit u karakterizua nga një qetësi dinjitoze, por me ngarkesë të thellë emocionale. Në krye të kolonës marshuan invalidë dhe veteranë të luftës, familjarë të katër të paraburgosurve, si dhe përfaqësues të shoqatave të familjeve të të zhdukurve dhe dëshmorëve të luftës 1998–1999. Marshit iu bashkuan personalitete të jetës publike, akademikë, aktivistë të shoqërisë civile dhe politikanë nga i gjithë spektri – si nga partitë në pushtet ashtu edhe nga opozita. Pjesëmarrja ishte gjithëpërfshirëse, me grupe qytetarësh që kishin udhëtuar në mënyrë të organizuar nga Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Lugina e Preshevës dhe mërgata.
Në fjalimet përmbyllëse para masës, organizatorët theksuan se ky marsh nuk ka natyrë politike dhe as nuk synon ndërhyrje në drejtësi, por është zëri i ndërgjegjes qytetare dhe mbrojtja e së vërtetës historike. U theksua se uniteti i dëshmuar në shesh tregon se lufta çlirimtare është vlerë themelore e pandashme e të gjithë shoqërisë.
Konteksti: Pse qasja e prokurorisë në Hagë unifikoi mbarë shoqërinë
Konteksti: Pse qasja e prokurorisë në Hagë unifikoi mbarë shoqërinëMobilizimi i jashtëzakonshëm popullor vjen si pasojë e një pakënaqësie të thellë që ka zier prej vitesh rreth mënyrës se si po zhvillohet procesi pranë Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë. Ndonëse trupi gjykues nuk e ka shpallur ende aktgjykimin e shkallës së parë, strategjia dhe narrativa e ndërtuar nga Zyra e Prokurorit të Specializuar (ZPS) kanë shkaktuar një bashkim të rrallë të faktorëve politikë dhe shoqërorë, duke lënë mënjanë polarizimin e përditshëm.
Pika kryesore e revoltës qytetare qëndron te formula ligjore e prokurorisë për „ndërmarrje të përbashkët kriminale“ (Joint Criminal Enterprise). Ekspertët ligjorë dhe shoqëria civile theksojnë se kjo qasje e tejkalon hetimin e përgjegjësisë individuale për vepra konkrete dhe synon ta paraqesë të gjithë strukturën komanduese të UÇK-së si një sipërmarrje kriminale. Për kosovarët, kjo përbën një përpjekje të papranueshme për të rishkruar historinë, duke relativizuar luftën e drejtë dhe mbrojtëse të një populli të shtypur dhe duke e barazuar atë me aparatin shtetëror të Sllobodan Millosheviqit, i cili kreu spastrim etnik, masakra të panumërta dhe dëbimin e mbi 800 mijë shqiptarëve.
Një element tjetër përcaktues është ndjenja e asimetrisë institucionale. Gjykata e Hagës u ngrit pas ndryshimeve kushtetuese në Kuvendin e Kosovës në vitin 2015 nën presion të rëndë ndërkombëtar, fillimisht mbi pretendimet e raportit të Dick Marty-t për trafikim organesh – akuza të cilat nuk figuruan kurrë në aktakuzën zyrtare. Sot, ndërsa krerët ushtarakë dhe policorë serbë që orkestruan fushatat e spastrimit etnik mbetën kryesisht të pandëshkuar, kjo gjykatë heton e gjykon vetëm anëtarët e lëvizjes çlirimtare.
Për më tepër, mbajtja e Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit në paraburgim të vazhdueshëm për gati gjashtë vjet – që nga arrestimi i tyre në nëntor 2020 – ka ngritur pikëpyetje serioze lidhur me respektimin e standardeve ndërkombëtare për gjykim brenda një afati të arsyeshëm dhe prezumimin e pafajësisë.
Prandaj, marshi në Prishtinë është çështje e dinjitetit kombëtar. Qytetaret dhe qytetarët e Kosovës sot dërguan mesazhin se e drejta për vetëmbrojtje dhe rezistencë ndaj shtypjes është themel i paprekshëm i shtetit të tyre bashkëkohor e të pavarur.
Xh. Deralla
