Pas vizitës shtatëditore në Ukrainë, presidenti i Shoqatës Gjermane të Gazetarëve flet për letrën nga Ambasada Ruse, qëndrueshmërinë e shoqërisë ukrainase, guximin e gazetarëve që punojnë në kushte lufte dhe për arsyen pse shenja PRESS mund të shndërrohet në objektiv, në vend që të shërbejë si mbrojtje.
Pas shtatë ditësh të kaluara në Ukrainë në kuadër të misionit Media Dialogue 2026, Mika Beuster, gazetar dhe president i Shoqatës Gjermane të Gazetarëve (DJV), foli për CIVIL MEDIA në Aeroportin e Varshavës, më 25 korrik 2026.
Misioni solli në Ukrainë gazetarë dhe përfaqësues të mediave për takime me kolegë ukrainas, organizata mediatike, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të shoqërisë civile, duke mundësuar një pasqyrë të drejtpërdrejtë mbi realitetin e gazetarisë, demokracisë dhe jetës së përditshme në një vend që po i reziston agresionit të plotë rus.
Biseda filloi me një incident të pazakontë dhe shqetësues. Menjëherë pas hyrjes në Ukrainë, Beuster mori një letër nga ambasadori rus në Gjermani, me kërkesën që të distancohej nga një intervistë e realizuar nga një gazetar tjetër – një intervistë me të cilën Beuster nuk kishte pasur asnjë lidhje.
Ai e përshkruan letrën si një përpjekje për frikësim psikologjik: një mesazh që nuk synon domosdoshmërisht të shprehë një kërcënim të drejtpërdrejtë, por të krijojë pasiguri, të nxisë dyshime ndaj veprimeve personale dhe t’i izolojë gazetarët nga njëri-tjetri.
Në intervistë, Beuster flet edhe për jetën dinamike demokratike dhe shoqërinë civile të vendosur në Ukrainë, për profesionalizmin dhe guximin e gazetarëve ukrainas, si dhe për rreziqet e mëdha psikologjike dhe fizike në të cilat ata punojnë.
Veçanërisht shqetësuese është dëshmia se shenja PRESS, e cila ka për qëllim t’i identifikojë dhe mbrojë gazetarët si persona që nuk marrin pjesë në luftime, mund t’i ekspozojë ata ndaj shënjestrimit të qëllimshëm. Ky realitet, paralajmëron Beuster, ngre pyetje të paprecedenta profesionale dhe etike për mënyrën se si gazetarët mund të mbrohen, duke ruajtur njëkohësisht statusin e tyre të pavarur dhe civil.
CIVIL MEDIA: Kaluam afërsisht shtatë ditë në Ukrainë. Menjëherë pas mbërritjes sonë, ju morët një letër mjaft të pazakontë. A mund të na tregoni se çfarë ndodhi?
MIKA BEUSTER: Po, vërtet. Kur kaluam kufirin dhe hymë në Ukrainë, udhëtuam drejt Lutskut dhe u vendosëm në hotel. Atëherë kontrollova postën time elektronike.
Ambasadori rus në Republikën Federale të Gjermanisë më kishte dërguar një letër në cilësinë time si president i DJV-së, Shoqatës Gjermane të Gazetarëve. Ai kërkonte që unë të distancohesha nga një intervistë që një koleg kishte realizuar me pjesëtarë të një njësie ushtarake ukrainase.
Ambasadori pretendonte se deklaratat e bëra në atë intervistë përbënin një komplot për rrëzimin e qeverisë ruse dhe se unë, si president i shoqatës së gazetarëve, duhej të distancohesha nga ajo.
Unë nuk kisha asnjë lidhje me atë intervistë. Nuk dija asgjë për të. Megjithatë, ambasadori sugjeronte se, nëse nuk distancohesha, do ta lidhja veten me një përpjekje për rrëzimin e qeverisë ruse. Fillimisht, kjo më dukej pothuajse absurde.
Më vonë mësova se edhe dy ose tri organizata të tjera kishin marrë letra të ngjashme. Unë e kuptova këtë si një përpjekje për frikësim.
Pikërisht në kohën kur po udhëtoja nëpër Ukrainë, mora një letër nga Ambasada Ruse, me të cilën praktikisht ushtrohej presion ndaj meje që të distancohesha nga një intervistë gazetareske. Kjo më dukej shumë e pazakontë.
Kjo tregon se si funksionojnë operacionet psikologjike ruse. Ata duan t’i frikësojnë njerëzit. Duan t’i vendosin nën presion. Duan që njerëzit të bëjnë atë që u urdhërohet.
Biseduam për këtë dhe, fillimisht, më dukej mjaft qesharake. Por sapo filloni të flisni për të, mendimi mbetet diku në sfond: Çfarë duan të thonë në të vërtetë? Çfarë duan realisht?
Dhe pikërisht për këtë duan t’ju bëjnë të mendoni.
CIVIL MEDIA: A mendoni se ata e dinin se do të kalonit një kohë të caktuar në Ukrainë?
MIKA BEUSTER: Biseduam me disa njerëz dhe të gjithë mendonin se kjo ishte krejtësisht e mundshme. Ndoshta e dinin. Ndoshta nuk e dinin. Thjesht nuk mund ta dimë.
Por thelbi është se tani po flasim për këtë. Kështu funksionojnë dezinformimi dhe propaganda. Filloni ta pyesni veten: A jam unë objektivi? Apo nuk jam? A mund të jem?
Pikërisht kjo pasiguri është pjesë e mënyrës së tyre të veprimit.
CIVIL MEDIA: Letra mund të mos përmbajë një kërcënim krejtësisht të drejtpërdrejtë, por sigurisht mund të kuptohet si kërcënuese. Ajo ju lidh me një përpjekje për grusht shteti, gjë që teorikisht mund t’ju ekspozonte ndaj pasojave sipas legjislacionit rus. A është edhe kjo pjesë e metodës?
MIKA BEUSTER: Pikërisht. Ne e dimë se këtë ua bëjnë gazetarëve.
Veçojnë një gazetar që ka publikuar një reportazh ose storie të caktuar. Pastaj vazhdojnë ta shënjestrojnë, të ushtrojnë presion ndaj tij dhe ta kërcënojnë, ndërkohë që u thonë gazetarëve të tjerë të distancohen prej tij.
Shikojnë nëse kjo funksionon. Nëse nuk funksionon, kalojnë te personi tjetër.
Kjo është e frikshme dhe unë nxora një mësim nga e gjithë kjo: DUHET TË MBETEMI TË BASHKUAR.
Ata përpiqen të na veçojnë, të na izolojnë dhe të na përçajnë. Edhe kur kemi mosmarrëveshje me kolegët tanë – dhe të gjithë njohim kolegë me të cilët nuk pajtohemi – duhet të qëndrojmë së bashku kur një qeveri sulmon një gazetar të veçantë.
Të qëndrojmë së bashku. Të mbetemi të bashkuar, sepse kjo është përgjigjja e vetme që funksionon.
CIVIL MEDIA: Le të kalojmë te vizita juaj shtatëditore në Ukrainë. Cilat janë përshtypjet tuaja më të fuqishme dhe cilat janë dy ose tri gjërat më të rëndësishme që merrni me vete nga kjo vizitë?
MIKA BEUSTER: Gjëja e parë që të gjithë në grup e thamë ishte se sa i bukur është vendi dhe sa mbresëlënës janë njerëzit e tij.
Në pamje të parë duket se po përballen jashtëzakonisht mirë me situatën. Më vonë kuptuam se realiteti është shumë më i ndërlikuar. Megjithatë, është një vend i mrekullueshëm – një vend ku madhështia historike dhe moderniteti bashkëkohor ekzistojnë krah për krah.
Ndjehet gjallëri. Ka jetë në rrugë.
Pamë protesta, gjë që na tregoi se Ukraina është gjithashtu një demokraci dinamike. Pamë shoqërinë civile në veprim. Njerëzit protestonin kundër politikave të caktuara qeveritare, por nuk e vinin në pikëpyetje luftën e Ukrainës apo sovranitetin e saj. Madje brohorisnin: “Donbasi është Ukrainë”.
Ata e kritikonin presidentin, por nuk kërkonin dorëheqjen e tij. Kërkonin ndryshimin e një vendimi të caktuar politik.
Vendi është shumë dinamik dhe aktiv. Pamë shumë veteranë dhe ushtarë. Pamë shoqërinë civile në veprim.
Pamë një vend shumë krenar. Flamuj ukrainas kishte kudo. Njerëzit e duan pavarësinë e tyre. E dinë se për çfarë po luftojnë dhe kanë një vendosmëri të jashtëzakonshme.
Në të njëjtën kohë, përpiqen të nxjerrin më të mirën nga një situatë jashtëzakonisht e vështirë.
CIVIL MEDIA: E vizituat Ukrainën në cilësinë e presidentit të Shoqatës Gjermane të Gazetarëve. U pritët nga Unioni Kombëtar i Gazetarëve të Ukrainës dhe morëm pjesë në një takim të jashtëzakonshëm me rreth 20 gazetarë, secili me përvoja dhe rrëfime të rëndësishme për të ndarë. Cila ishte përshtypja më e rëndësishme që morët nga ai takim?
MIKA BEUSTER: Të gjithë gazetarët ukrainas që takuam ishin jashtëzakonisht profesionistë. Ata e dinë se çfarë bëjnë. Janë shumë të arsimuar dhe shumë bashkëkohorë në mënyrën se si i qasen punës së tyre. Mendoj se ka shumë gjëra që mund t’i mësojmë prej tyre.
Ata janë shumë të shpejtë, të shkathët dhe menjëherë të pranishëm atje ku zhvillohen ngjarjet, ndërsa në të njëjtën kohë mbeten jashtëzakonisht të saktë. Duhet të punojnë në këtë mënyrë, sepse vazhdimisht përballen me lajme të fundit dhe me ngjarje që zhvillohen nga minuta në minutë.
Kjo është diçka që mund ta mësojmë prej tyre – që ndonjëherë të jemi pak më të shkathët. Ky ishte një nga mësimet e mia personale.
Nga takimi me unionin e gazetarëve, përshtypja ime më e fuqishme ishte se presioni psikologjik është i jashtëzakonshëm. Të gjithë na thanë se ai po lë pasoja serioze në jetën e përditshme.
Dëgjuam edhe rrëfime tronditëse.
Një kolege kishte drejtuar një gazetë në vijën e frontit, në një zonë të pushtuar nga ushtarët rusë. Gjatë pushtimit, ndaj saj ishte ushtruar presion që të vazhdonte punën në gazetë. Familja e saj ishte kërcënuar, por ajo kishte refuzuar të bashkëpunonte. Këtë e konsideroj jashtëzakonisht të guximshme.
Mësuam gjithashtu se çfarë u nevojitet gazetarëve për të vazhduar punën e tyre, përfshirë jelekët mbrojtës dhe helmetat.
Një gjë e rëndësishme që mësuam është se pajisjet mbrojtëse që sigurohen nga vendet perëndimore shpesh janë të projektuara për burra dhe jo gjithmonë u përshtaten siç duhet grave. Ekzistojnë dallime anatomike që duhet të merren parasysh.
Më parë nuk kisha menduar për këtë. Kur të kthehem në Gjermani, do ta përcjell këtë njohuri, në mënyrë që ndihma që do të sigurojmë në të ardhmen t’u përshtatet vërtet njerëzve që kanë nevojë për të – në çdo kuptim të fjalës.
Mësuam shumë dhe e admiroj thellësisht vendosmërinë dhe guximin e kolegëve tanë ukrainas.
CIVIL MEDIA: Në Instagram veçuat një deklaratë veçanërisht shqetësuese të bërë nga një koleg ukrainas gjatë takimit: se shenja PRESS ndonjëherë mund të përbëjë një dënim me vdekje. A mund të na shpjegoni pak më shumë?
MIKA BEUSTER: Para së gjithash, është e rëndësishme të kuptohet se gazetarët janë persona që nuk marrin pjesë në luftime.
Ne nuk marrim pjesë në luftë. Ne raportojmë për luftën. Nuk jemi palë në konflikt.
Megjithatë, na u tha se ushtarët rusë, siç duket, i shënjestrojnë qëllimisht gazetarët dhe se ndoshta madje shpërblehen për vrasjen ose prerjen e kokës së gazetarëve që mund të identifikohen nga shenja PRESS.
Për arsye të kuptueshme, shumë kolegë kanë frikë t’i mbajnë këto shenja dhe vendosin të mos i përdorin.
Por kjo krijon një problem serioz etik, sepse nga gazetarët pritet që të identifikohen qartë dhe që statusi i tyre të jetë i dukshëm.
Diskutuam gjithashtu se si duhet të reagojnë gazetarët ndaj dronëve dhe se si mund të mbrohen prej tyre.
A u lejohet gazetarëve të përdorin kundërmasa elektronike ndaj dronëve për të mbrojtur veten? Këto janë pyetje me të cilat profesioni ynë më parë nuk është dashur të përballet në këtë mënyrë.
Ky është një realitet krejtësisht i ri.
Ne jemi persona që nuk marrim pjesë në luftime dhe duhet të bëjmë gjithçka që është e mundur për ta mbrojtur dhe ruajtur këtë status. Nuk marrim pjesë në veprimet luftarake. Nuk luftojmë në emër të asnjërës palë.
Ne raportojmë. Ne jemi gazetarë. Jemi të pavarur dhe përpiqemi të jemi objektivë në atë për të cilën raportojmë.
Por, natyrisht, duam edhe të mbijetojmë. Duhet të mbijetojmë.
Këto janë diskutime jashtëzakonisht të vështira. Është me rëndësi vendimtare që profesioni ynë të gjejë zgjidhje që mund të mbrohen nga pikëpamja etike dhe që publiku do t’i njohë si të besueshme dhe legjitime.
Pasojat janë të jashtëzakonshme.
Nuk bëhet fjalë vetëm për çështje teknike. Bëhet fjalë për jetë ose vdekje për kolegët që raportojnë nga lufta.
Dhe ata nuk raportojnë për hir të vetvetes. Ata raportojnë për ne – për ju, për mua dhe për të gjithë.
Ata kryejnë një punë me rëndësi thelbësore dhe prandaj është e rëndësishme të diskutojmë se si mund të vazhdojnë ta kryejnë atë.
Intervistën e realizoi: Xhabir Deralla
