Në konferencën ndërkombëtare “Mbrojtja e demokracisë: Horizontet e Lirisë”, Profesor Oliver Andonov iu drejtua panelit “Lufta në Ukrainë, Lufta Hibride në Evropë dhe Lufta Globale Demokratike” me një paralajmërim të qartë: Agresioni i Rusisë kundër Ukrainës është një luftë brutale hibride me pasoja të drejtpërdrejta për Evropën dhe botën demokratike. Ndërhyrja e tij theksoi se si forca ushtarake, dezinformimi dhe manipulimi politik përdoren për të minuar qëndrueshmërinë demokratike, për të dobësuar NATO-n dhe BE-në dhe për të destabilizuar rajone të cenueshme si Ballkani.
Konflikti që po dëshmojmë sot nuk është vetëm i brendshëm ose rajonal. Është një konflikt i jashtëm që përfshin të gjithë bashkësinë ndërkombëtare. Kur flasim për kërcënime hibride, duhet ta themi qartë që në fillim: po përballemi me një luftë brutale hibride.
Kjo luftë nuk prek vetëm shtetin nën sulm. Ajo prek të gjitha shtetet që janë të përfshira drejtpërdrejt ose tërthorazi si shënjestra, anëtarë ose pika presioni të luftës hibride. Sot, unë nuk po flas si profesor që jep përkufizime në një klasë. Përkundrazi, do të doja të flisja shkurt dhe drejtpërdrejt, si ekspert.
Lufta e Rusisë kundër Ukrainës nuk është thjesht një sulm ndaj shtetësisë ukrainase. Është një ofensivë e qëllimshme strategjike kundër Evropës dhe NATO-s. Objektivi i Kremlinit është të dobësojë kohezionin demokratik të Evropës përmes presionit ushtarak, operacioneve hibride dhe manipulimit narrativ. Këto veprime janë të dizajnuara për të thyer rezistencën shoqërore, për të minuar mbështetjen mbrojtëse për Ukrainën dhe për të gërryer besimin në institucionet euroatlantike.
Tri koncepte kryesore ilustrojnë peizazhin aktual të sigurisë në Evropë dhe globalisht: qëndrueshmëria, mbrojtja dhe sovranizmi.
Rezistenca
Rezistenca i referohet aftësisë së një shoqërie për t’i bërë ballë presionit, për t’u përshtatur dhe për t’i rezistuar ndikimit armiqësor. Ukraina ka demonstruar një rezistencë të jashtëzakonshme shoqërore dhe institucionale përmes adaptimit të shpejtë ushtarak, gatishmërisë civile, vazhdimësisë së shërbimeve thelbësore nën sulme të vazhdueshme dhe moralit të fortë publik. Kjo rezistencë ka qenë thelbësore në kundërshtimin si të agresionit ushtarak të Rusisë ashtu edhe të fushatave të saj të dezinformimit.
Pyetja e hapur mbetet: sa rezistente janë shoqëritë më të vogla evropiane, siç është Maqedonia e Veriut, ndaj presioneve të ngjashme hibride? Kjo pyetje kërkon një vlerësim të ndershëm dhe transparent nga institucionet, akademia, media dhe aktorët politikë.
Ne përballemi me një problem serioz të nënvlerësimit dhe keqkuptimit të realitetit të asaj që po ndodh në Ukrainë – dhe çfarë mund të ndodhë brenda shoqërive tona. Evropa duhet të shqyrtojë seriozisht nëse është e përgatitur të kalojë nga një mentalitet në kohë paqeje në një të përshtatur me kushtet e konfliktit të zgjatur.
Mbrojtja
Mbrojtja përfshin aftësinë e shtetit për të mbrojtur territorin dhe popullsinë e tij. Territori pa njerëz nuk përbën një shtet; këto janë shtyllat themelore të shtetësisë.
Sistemi mbrojtës i Ukrainës ka demonstruar forcë të konsiderueshme organizative, të mbështetur nga partnerët e NATO-s dhe BE-së. Përpjekjet hibride të Rusisë synojnë gjithnjë e më shumë jo vetëm të dobësojnë mbrojtjen e Ukrainës nga brenda, por edhe të prishin dhe dekurajojnë mbështetjen ushtarake, financiare dhe politike perëndimore. Kjo është një dobësi thelbësore që Moska e synon sistematikisht.
Në këtë kontekst, uniteti është thelbësor. Mbështetja për Ukrainën nuk duhet të jetë e drejtuar nga personaliteti, por e orientuar nga shteti – e ankoruar në NATO, BE dhe partnerët e tyre, duke përfshirë vendet kandidate që lëvizin drejt integrimit euroatlantik.
Sovranizmi
Koncepti i tretë është sovranizmi—një narrativë e promovuar në mënyrë aktive nga Kremlini. Rusia i portretizon vendet anëtare të NATO-s dhe BE-së si vende që nuk kanë sovranitet. Megjithatë, sovraniteti në botën moderne forcohet përmes aleancave.
Gjatë një konference të kohëve të fundit në Pragë, diskutova këtë çështje me Ministrin Grek të Mbrojtjes, Nikos Dendias. Pyeta nëse Greqia është më sovrane sot si anëtare e NATO-s dhe BE-së sesa ishte para se t’i bashkohej këtyre organizatave. Përgjigja e tij ishte e qartë: anëtarësimi rrit sovranitetin përmes aksesit në instrumente kolektive dhe pushtetit të përbashkët.
Narativa sovraniste e Rusisë nxit ndjenjat nacionaliste dhe anti-perëndimore, veçanërisht në Ballkan. Ajo shfrytëzon historinë, mitologjinë dhe ankesat e pazgjidhura rajonale për të dobësuar integrimin euroatlantik dhe për të destabilizuar vende të tilla si Maqedonia e Veriut, Serbia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Kosova, Bullgaria dhe të tjera.
Qëllimi më i gjerë strategjik është i qartë: të përdoret Ballkani si një front i brendshëm evropian, duke gërryer krahun jugor të NATO-s duke amplifikuar mosmarrëveshjet dhe mosbesimin dypalësh—Greqia dhe Turqia, Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Kosova dhe të tjera. Ky fragmentim minon sigurinë kolektive dhe dobëson efektivitetin e NATO-s.
Përfundim
Lufta hibride nuk kufizohet vetëm në Ukrainë. Është një sfidë kontinentale që synon vlerat demokratike, institucionet dhe sigurinë kolektive. Ballkani, i përshkruar shpesh si “barku i butë” i Evropës për shkak të ndarjeve historike dhe narrativave të pazgjidhura, mbetet veçanërisht i prekshëm.
Të kuptuarit e këtij realiteti nuk është opsional. Është një parakusht për mbrojtjen e demokracisë në Evropë.
Ky artikull dhe transkripti i rafinuar u përgatitën nga autori me rafinim gjuhësor të ndihmuar nga inteligjenca artificiale dhe mbështetje editoriale. Përmbajtja mbetet plotësisht besnike ndaj fjalimit origjinal video. E gjithë përgjegjësia për interpretimin dhe publikimin i takon autorit.
Shikoni videon e plotë nga konferenca:
