Në konferencën ndërkombëtare MBROJTJA E DEMOKRACISË: HORIZONTET E LIRISË, Admir Lisica, Drejtor i Qendrës për Kërkime Gjeopolitike “Geopol” (Bosnjë dhe Hercegovinë), iu drejtua sfidës më të gjerë të përçarjeve të brendshme dhe kërcënimeve të jashtme të Evropës me një mesazh të fortë gjeopolitik: Evropa po përballet me një zgjedhje vendimtare midis forcimit të unitetit dhe demokracisë ose rrezikimit të shfaqjes së një Ukraine të re në Ballkanin Perëndimor.
Në ndërhyrjen e tij, Lisica theksoi se rritja e politikës së ekstremit të djathtë, radikalizmit fetar dhe islamofobisë – e kombinuar me ndikimin keqdashës rus – ka ndikuar thellësisht si në shtetet anëtare të BE-së ashtu edhe në vendet kandidate. Ai paralajmëroi se strategjia e Rusisë në Ballkan, veçanërisht përmes aktorëve të ndërmjetësuar në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe në rajonin e gjerë, kërkon të shfrytëzojë përçarjet etnike, të minojë institucionet demokratike dhe të bllokojë integrimin euroatlantik. Lisica argumentoi se vetëm angazhimi i fortë evropian, mbështetja demokratike dhe përshpejtimi i integrimit në NATO dhe BE – veçanërisht për Bosnjën dhe Hercegovinën – mund të parandalojnë destabilizim të mëtejshëm dhe të sigurojnë paqe të qëndrueshme në Evropë:
Evropa e sotme po përballet me sfida të shumta. Sipas mendimit tim, Evropa duket mjaft e ndarë. Kjo situatë është ndikuar nga rritja e vazhdueshme e politikave të krahut të djathtë, radikalizmit të krishterë, islamofobisë dhe keqkuptimit të ndërsjellë. Politikat e ngurta të krahut të djathtë nuk janë më një fenomen që shihet vetëm në shoqëritë tradicionalisht të krahut të djathtë si Hungaria, Sllovakia apo Polonia; tani e shohim këtë fenomen në shoqëritë liberale si Danimarka, Holanda, Gjermania dhe Franca.
Sot, gjatë agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, po përballemi edhe me ndikim të keq rus në rajonet evropiane si Ballkani Perëndimor. Konkretisht, brenda Bosnjës dhe Hercegovinës, Malit të Zi, por edhe këtu në Maqedoninë e Veriut. Rusia po përpiqet, përmes përfaqësuesve të saj – politikanëve serbë në Bosnjë dhe Hercegovinë, si dhe Serbisë zyrtare – të ndërlikojë marrëdhëniet në rajon, gjë që do të reflektohej drejtpërdrejt në pjesën tjetër të Evropës.
Kam frikë se Evropa nuk e kupton mjaftueshëm se duhet t’i drejtojë kapacitetet e saj drejt forcimit të demokracisë në vendet e Ballkanit. Për shembull, Bosnja dhe Hercegovina dhe boshnjakët shpesh janë në shënjestër të lobistëve të ndryshëm serbë dhe kroatë që krijojnë narrativa të rreme propagandistike të drejtuara kundër myslimanëve boshnjakë, të cilëve duan t’u atribuojnë radikalizëm që nuk ekziston. Gjatë gjithë historisë, myslimanët boshnjakë i kanë mbrojtur fqinjët e tyre hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore, gjatë pushtimeve osmane, por edhe gjatë agresionit të fundit serb kundër Bosnjës.
Evropa duhet ta dijë se sa të rëndësishëm janë boshnjakët për shoqërinë dhe demokracinë evropiane, dhe në vend që të lejojë dehumanizimin e tyre, boshnjakët si popull evropian duhet të forcohen më tej. Një situatë e tillë e bën më të lehtë për Rusinë të ushtrojë ndikim në Ballkan. Kjo është arsyeja pse Evropa duhet të na mbështesë të gjithëve ne që po luftojmë për perspektivën evropiane, hyrjen në BE dhe hyrjen në NATO.
Nëse duam paqe në vitet e ardhshme në Evropë, vendimi numër një gjeopolitik do të ishte hyrja e Bosnjës dhe Hercegovinës në NATO. Në këtë mënyrë, Evropa do të ndihmonte jo vetëm Bosnjën dhe Hercegovinën, por të gjithë Ballkanin Perëndimor, si dhe vetë Evropën! Nëse Evropa nuk dëshiron një Ukrainë të re në Ballkan, ajo duhet t’i mbështesë më fort vendet ku Rusia dëshiron të krijojë sferën e saj të ndikimit.
Sot, mund të themi se është e nevojshme të promovojmë idetë e unitetit, jo të përçarjes. Ne gjithashtu duhet të zhvillojmë besim të ndërsjellë dhe të forcojmë bashkëpunimin, ku unë sigurisht shoh hapësirë për përmirësim. Së fundmi, është e rëndësishme që Evropa të kuptojë pozicionin gjeopolitik të vendeve si Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut, të cilat kanë pasur dhe ende kanë shumë probleme me ndikimet e jashtme keqdashëse.
Ky artikull dhe transkripti i rafinuar u përgatitën nga autori me rafinim gjuhësor të ndihmuar nga inteligjenca artificiale dhe mbështetje editoriale. Përmbajtja mbetet plotësisht besnike ndaj fjalimit origjinal video. E gjithë përgjegjësia për interpretimin dhe publikimin i takon autorit.
Shikoni videon e plotë nga konferenca:
