XHABIR DERALLA
Në bashkëpunim me Ekipin e CIVIL- it për monitorimin e kërcënimeve hibride (CCHTM)
Një postim në Facebook në rrjetet sociale në Maqedoninë e Veriut pretendon se personi i rrethuar në të dyja fotografitë është i njëjti – Adolf Heusinger – “shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Hitlerit”, i cili më vonë është bërë “president/komandant i NATO-s”, duke nënkuptuar kështu se NATO/BE e sotme janë të lidhura me nazizmin. Për më tepër, postimi e lidh këtë narrativë me Ukrainën dhe me migrantët. Pretendimi përzien disa fakte me ekzagjerime për të ndërtuar diskreditim përmes fajit nga asociacioni.
Vlerësim i rrezikut: [MESATAR]
Çfarë është e vërtetë dhe çfarë jo
Po, personi në fotografi është Adolf Heusinger. Ai ka qenë oficer i lartë i Wehrmacht-it gjatë Luftës së Dytë Botërore (shef i departamentit operativ në Shtabin e Përgjithshëm të ushtrisë). Në fund të luftës ka ushtruar për një kohë të shkurtër detyrën e shefit të Shtabit të Përgjithshëm; ta quash “shefi i Shtabit të Hitlerit” në mënyrë afatgjatë është e pasaktë.
Pas luftës, Heusinger i shërbeu Gjermanisë Perëndimore dhe NATO-s dhe u bë Inspektori i parë i Përgjithshëm i Bundeswehrit (1957–61). Në prill të vitit 1961 u emërua kryetar i Komitetit Ushtarak të NATO-s – organi më i lartë këshillimor ushtarak – dhe e ushtroi këtë funksion deri në vitin 1964. Ai nuk ka qenë “president” apo “komandant” i NATO-s, pasi të tilla pozita nuk ekzistojnë.
Vendimet politike në NATO merren nga Këshilli i Atlantikut të Veriut dhe drejtohen nga një sekretar i përgjithshëm civil; operacionet ushtarake drejtohen nga komandantët strategjikë (p.sh. SACEUR). Kryetari i Komitetit Ushtarak është këshilltari më i lartë ushtarak – jo lider politik.
Citim i shkurtër nga kontrolluesi italian i fakteve Open: “Heusinger me të vërtetë ka qenë pjesë e NATO-s, por asnjëherë president i saj.”
Nga vjen ky narrativ?
Është shumë tregues fakti që tezën “Heusinger = president i NATO” e gjejmë prej vitesh në gjuhë të ndryshme.
Në vitin 2016, një blog anglisht i njohur për teoritë e konspiracionit, Now The End Begins, publikoi një artikull me titull: “Adolf Heusinger, shefi i Shtabit të Hitlerit, nuk u ndoq kurrë penalisht dhe më pas u bë lider i NATO.”
Në vitin 2017, blogje të tjera dhe postime në rrjetet sociale e lidhën më tej narrativën “Hitler–NATO”, dhe u demaskuan në gusht të vitit 2022 nga faqja italiane për kontrollin e fakteve Open.
Në prill 2024, një valë e re memesh u bë virale. Snopes atëherë shkroi se është e saktë sa i përket gradës ushtarake dhe funksionit në NATO të Heusinger-it, por e gabuar në lidhje me titullin dhe nënkuptimet.
Sot, pretendimi riciklohet sërish nga faqe anti-NATO dhe portale senzacionaliste në Itali, Spanjë e vende të tjera, dhe shpesh përhapet në grupe rajonale në Facebook dhe kanale Telegrami, përfshirë edhe në Ballkan.
Pse tani? – Qëllimi propagandistik
Të paraqesësh NATO-n dhe BE-në si vazhdimësi ose sponsorizues të nazizmit është një narrativë standarde pro-kremlinse, që përdoret për të delegjitimuar institucionet perëndimore dhe për të denigruar mbështetjen për Ukrainën. Organizata si EUvsDisinfo, RAND Corporation dhe Atlantic Council e kanë dokumentuar vazhdimisht këtë taktikë: etiketa “nazistë” përdoret për të demonizuar kundërshtarët dhe për të justifikuar agresionin rus.
Mema me Heusinger-in përputhet për mrekulli me këtë model: zgjedh një figurë historike, e ekzagjeron rolin e tij në periudhën naziste, e zmadhojnë funksionin e tij në NATO në “president/komandant” dhe më pas sugjeron që NATO/BE janë ideologjikisht të komprometuara – duke mbjellë dyshime për mbështetjen e sigurisë nga Perëndimi dhe për integrimin evropian.
Fakte
- Kush është ai? Adolf Heusinger (1897–1982), oficer i lartë në Wehrmacht; i mbijetoi luftës; më vonë i shërbeu ushtrisë së Gjermanisë Perëndimore.
- Roli në NATO: Kryetar i Komitetit Ushtarak, 1961–1964 (këshilltar ushtarak më i lartë në NATO; jo udhëheqës politik apo komandant suprem).
- Titujt zyrtarë: Nuk ekziston titulli “President i NATO-s.”
- Udhëheqja politike = Sekretari i Përgjithshëm
- Vendimmarrja = Këshilli i Atlantikut të Veriut
Si manipulohet me faktet
- Ekzagjerim i titullit: Nga “Kryetar i Komitetit Ushtarak” e bëjnë “President/Komandant,” duke nënkuptuar kontroll mbi NATO-n.
- Fajësim përmes asociacionit: Përdoret funksioni i tij ushtarak për të diskredituar institucionet e sotme.3.
- Lidhje me narrativën më të gjerë: Bashkëngjitet me narrativën “NATO/BE = nazistë,” që shtyhet nga kanalet pro-Kremlinit që nga viti 2014 dhe me intensitet më të madh pas 2022.
Kolazhi viral është një shembull shkollor i dezinformimit përmes ekzagjerimit. Adolf Heusinger ka qenë oficer i lartë në Wehrmacht dhe, dy dekada më vonë, kryetar i Komitetit Ushtarak të NATO-s – organi më i lartë këshillimor ushtarak i Aleancës.
Ai kurrë nuk ka qenë “president” apo “komandant” i NATO-s – pozita të tilla nuk ekzistojnë.
Qëllimi i memes nuk është saktësia historike – por t’i ngjisë etiketën “nazist” NATO-s dhe BE-së dhe kështu të helmojë besimin publik në institucionet transatlantike.
Rekomandohet kujdes
Këto narrativa janë të pranishme me intensitet [TË ULËT deri në MESATAR], por infrastruktura për t’i amplifikuar ekziston dhe kërkon monitorim të kujdesshëm. Ekzistojnë
postime të fundit që akuzojnë drejtpërdrejt BE-në/NATO-n për “neo-nazizëm” apo fashizëm, por ende nuk janë bërë valë të mëdha virale.
Megjithatë, “BE dhe NATO = nazistë/neo-nazistë” është pjesë e një fushate aktive propagandistike, dhe këto postime janë lehtësisht të gjendshme, çka përbën rrezik për përhapje të mëtejshme.
CIVIL rekomandon monitorim të vazhdueshëm për të kapur momentin nëse dhe kur këto përmbajtje fillojnë të përhapen gjerësisht në grupe Facebook dhe kanale Telegram me shumë ndjekës.
Gjetje të fundit – Çfarë është aktive tani?
[MESATAR] Kanal serb në Telegram (kanal publik) – “Nacisti > NATO > SNS”
Kanali serb në Telegram “Code 17” ka disa postime të fundit që lidhin fjalën “Nacisti” me NATO/KFOR, si p.sh. “Nacisti > NATO > SNS,” ose pretendimin “Ranjeni nacisti iz NATO/KFOR” (“Nazistë të plagosur nga NATO/KFOR”). Këto qarkullojnë bashkë me përmbajtje nga politika e brendshme, duke e normalizuar etiketën “nazistë” në kanal.
[MESATAR] Bosnje dhe Hercegovinë (postim i dukshëm në FB) – “EU je Hitlerov projekat”
Postim publik në Facebook deklaron se “EU je Hitlerov projekat treći rajh” (“BE është projekti i Hitlerit – Rajhu i Tretë”), duke u lidhur me debatin për anëtarësimin në BE dhe sovranitetin.
[I ULËT] Maqedonia e Veriut – grup anti-BE/NATO në Facebook
Aktiv një grup publik në FB me titullin “Referendum kundër anëtarësimit të RMV-së në BE dhe NATO”. Edhe pse jo çdo postim përdor retorikë “nazi”, është një hapësirë ku kornizime të tilla shfaqen apo përforcohen.
[ I ULËT] Ekosistemi rajonal mediatik (riciklim i vazhdueshëm)
Portalet serbe (p.sh. Webtribune dhe të ngjashme) mbajnë një ritëm të qëndrueshëm përmbajtjesh me tema nga Lufta e Dytë Botërore/Hitleri që më pas përdoren në rrjetet sociale për të denigruar BE-në/Perëndimin. Edhe pse jo të gjitha janë të reja, ato rregullisht përditësohen dhe qarkullojnë, përfshirë në shtator.
Konkluzion dhe mësime: Etiketa “NATO/BE = nazistë” është një skemë propagandistike pro-Kremlinit
Etiketa naziste (“BE është projekti i Hitlerit”, “NATO/KFOR = nazistë”) është aktualisht e pranishme në burime të hapura publike (Telegram në Serbi; postime në FB të lidhura me rajonin).
Në Maqedoninë e Veriut, etiketime të drejtpërdrejta “nazi” javën e kaluar (15–21 shtator) janë më pak të dukshme në hapësirën kryesore, por infrastruktura është aktive (grupe anti-BE/NATO).
Sfera serbe në Telegram mbetet një kanal kyç për etiketime brutale “nazi” ndaj NATO-s, të cilat më pas rezonojnë në Facebook/TikTok/YouTube.
Etiketa “BE apo NATO = nazistë” është qartazi një skemë propagandistike pro-Kremlinit, që ndërtohet prej vitesh dhe injektohet në komunikimin publik të vendeve evropiane.
Në këtë raport shohim si ajo rishfaqet në kanale serbe të Telegramit (“Nacisti > NATO > SNS”) dhe postime në Facebook (“EU je Hitlerov projekat”).
Hapësira informative në Maqedoninë e Veriut është nën sulm përmes grupeve publike në Facebook që kundërshtojnë anëtarësimin në BE/NATO, si “Referendum kundër anëtarësimit të RMV-së në BE dhe NATO.”
Ky narrativ nuk është zhurmë e rastësishme – por një përpjekje e qëllimshme për të minuar besimin në institucionet euroatlantike dhe për të dobësuar qëndrueshmërinë demokratike. Kjo nuk është një shtrembërim i pafajshëm i historisë, por një përdorim i qëllimshëm i dezinformatës, i krijuar për të përçarë shoqëritë dhe për të prishur besimin tek BE dhe NATO.
Zbulimi dhe kundërshtimi i kësaj propagande nuk është vetëm një çështje e saktësisë historike – por një akt i domosdoshëm në mbrojtje të së vërtetës, stabilitetit dhe të ardhmes së Evropës.
Ky raport është përgatitur me ndihmën kërkimore dhe analitike të AI-së (ChatGPT, OpenAI). Mjeti ndihmoi në monitorimin e burimeve të hapura, mediave, rrjeteve sociale dhe databazave për verifikimin e fakteve, si dhe në përgatitjen dhe redaktimin. Të gjitha interpretimet, konkluzionet dhe përgjegjësia për përmbajtjen mbeten ekskluzivisht të autorit dhe të CIVIL.
Ky artikull është pjesë e projektit “Naviguesi Demokratik” – përgjigje strategjike ndaj dezinformimit dhe kërcënimeve hibride, për ndërtimin e qëndrueshmërisë demokratike.
